Trong hành trình chạy bộ, đặc biệt khi quãng đường và thời gian ngày càng dài, gel năng lượng là thứ người chạy sớm hay muộn cũng sẽ gặp. Có người xem gel như “cứu tinh”, có người lại sợ gel vì từng đau bụng hay khó chịu. Điều không thể phủ nhận là gel năng lượng thật sự hiệu quả cho việc duy trì cơ thể ở trạng thái vận động tốt nhất có thể, vấn đề nằm ở cách hiểu và cách dùng. Bài viết này không nhằm thuyết phục bạn phải dùng gel, mà giúp bạn hiểu vai trò thực sự của gel trong chạy bộ, để nếu cần, bạn có thể dùng nó một cách tỉnh táo và phù hợp.
Gel năng lượng là gì?
Gel năng lượng là dạng carbohydrate dễ hấp thu, được thiết kế để cơ thể nạp nhanh năng lượng trước hoặc khi đang vận động, không cần nhai nhiều, dễ mang theo khi chạy. Phần lớn các sản phẩm gel thương mại hiện nay chứa đường (glucose, fructose hoặc hỗn hợp), đôi khi kèm Natri (điện giải), Caffeine (tăng tỉnh táo), một lượng rất nhỏ amino acid, các thành phần khác giúp tạo hương vị riêng cho sản phẩm. Gel không phải thực phẩm “thần kỳ”. Nó đơn giản là nhiên liệu tiện lợi cho người đang vận động.
Khi nào gel trở nên cần thiết?
Với các buổi chạy ngắn, gel hoàn toàn không cần thiết. Nhưng gel bắt đầu phát huy vai trò khi chạy cường độ chạy cao, thời gian chạy kéo dài, hoặc quãng đường vượt quá khả năng dự trữ năng lượng của cơ thể. Trong chạy road 21–42 km, gel giúp duy trì năng lượng ổn định, tránh tụt sức đột ngột ở nửa sau cuộc chạy. Trong trail và ultra, gel thường là nguồn năng lượng nhanh giữa các trạm tiếp tế, cần duy trì tốc độ khi leo dốc, là “cầu nối” khi bạn chưa nạp được thức ăn thô.
Vì sao nhiều người dùng gel không hiệu quả?
Không ít vận động viên đã có trải nghiệm không tốt với gel trong race và cho rằng mình đã bị “ngộ độc gel” hoặc đơn giản nghĩ rằng “tôi không thể ăn được gel”. Một số nguyên nhân được giới chuyên môn nhận định có liên quan đến trải nghiệm trên là do vận động viên chỉ dùng đến gel khi cơ thể đã quá mệt, dùng quá nhiều trong thời gian ngắn, không uống kèm nước hay chưa từng thử gel trong buổi tập. Gel không phải thuốc cấp cứu, nó hoạt động tốt nhất khi được dùng sớm và đều, trước khi cơ thể rơi vào trạng thái cạn năng lượng.
Gel trong chạy road dài (21–42 km)
Đối với chạy road, nhịp độ thường ổn định và ít gián đoạn. Gel trong trường hợp này có vai trò bổ sung năng lượng nhanh, đồng thời giúp giữ nhịp chạy ổn định ở giai đoạn sau. Nguyên tắc quan trọng không nằm ở số lượng, mà là thời điểm nạp, sự phù hợp với dạ dày, kết hợp với nước tại trạm. Dùng gel đúng cách giúp bạn duy trì tốc độ như những gì đã tập luyện, chứ không tạo ra phép màu.
Gel trong trail & ultra chỉ là một phần của bức tranh lớn
Trong trail và ultra thì gel chỉ là một phần của bức tranh lớn bởi vì gel hiếm khi là nguồn năng lượng duy nhất. Vai trò của gel lúc này là sự nhanh gọn khi cần năng lượng tức thì, dễ dùng trên đoạn kỹ thuật, dốc cao. Nhưng chạy dài nhiều giờ đòi hỏi sự đa dạng thức ăn như đồ mặn để cân bằng vị giác, thực phẩm đặc khi dạ dày cho phép, điện giải đều đặn. Gel lúc này giống như một công cụ trong một số trường hợp cụ thể, không phải giải pháp duy nhất.
Những lưu ý quan trọng khi dùng gel
Để chắc chắn cơ thể bạn không “từ chối” gel khi đang race, hãy thử chúng trong các buổi tập trước race. Hãy uống nước kèm gel để tránh khó chịu dạ dày, vì gel có độ đặt cao, khi có nước pha loãng dạ dày sẽ dễ hấp thu hơn. Không đợi mệt mới dùng, quan sát phản ứng cơ thể sau mỗi lần nạp. Không có loại gel “tốt nhất”, chỉ có loại phù hợp nhất với bạn.
Hiểu đúng để không phụ thuộc
Gel năng lượng không phải thứ bắt buộc với mọi người chạy. Nhưng khi hiểu đúng, nó có thể trở thành một trợ thủ an toàn. Quan trọng hơn cả gel là khả năng lắng nghe cơ thể, hiểu giới hạn của mình và chuẩn bị phù hợp với quãng đường phía trước. Gel không giúp bạn trở thành runner giỏi hơn người khác. Nó chỉ giúp bạn đủ năng lượng để tiếp tục hành trình của chính mình.
By Runmate.
